•.(¯`•.Eğitim •´¯).•

[TACDİN]

göstermeye bağlı edebi metinler nelerdir ve özellikleri nedir

Edebi Metinlerin Özellikleri

edebi metin:duygu dusunce ve hayallerin insanda heyecan ve hayranlık uyandıracak sekilde ve estetik bir yapı içinde soylenmesi ve yazılması ile oluşan edebiyat ürünlerine denir

aranan ozellikler:

1işlenmiş dil ve anlatımla oluşur
2insanda guzel duygular,hayaller ve zevkler uyandırı
3insanın duygu dusunce ve hayallerini besle
4ait oldugu toplumun sosyal ve kulturel özelliklerini taşır
Edebi metnin en temel özelliği kurmaca olmasıdır Kurmaca: Gerçek yaşama bağlanan; ama gerçek yaşamı birebir anlatmayan, o yaşama alternatif bir dünyadır Gerçek, sanatçının amaçladığı anlam kurgusu içinde değişikliğe uğrar

 Sırf kurmaca olması da edebi olma özelliği kazandırmaz metne

 Edebi metnin soyut anlam boyutu vardır Bu nedenle anlam yüzeyde ve görünür değil, derinde ve gizlidir ( Bu her şeyi imgeye boğmak, mecaza büründürmek değildir )

 Bu yönüyle de sınırlayıcı değil, özgürleştiricidir Tek sınır alıcının yorum gücündeki sınırlılıktır

 Bu durum onun çokanlamlılık boyutunu öne çıkarır Edebi metinde çok anlamlılık hem anlam boyutuyla (bağdaşıklık) hem de dilbilgisel boyutuyla (bağlaşıklık) vardır Yani çokanlamlı ve de çok anlamlıdır

 Edebi (kurmaca) metnin yalnız kendi iç gerçekliği vardır

 Her edebi metin bir yönüyle kendinden öncekilere (art-alan) bağlanırken, bir yönüyle de gelecek metinlere (ön-alan) kaynaklık eder

 Farklı bir bakış açısıyla sunulması önemlidir edebi metnin

 Edebi metinlerde dil şiirsellik işleviyle kullanılır

 Yüksek bir söyleyiş (üslup) vardır edebi metinde

 Metindeki öğeler anlamsal, mantıksal ve biçimsel olarak birbirleriyle ilişkilidir

 Edebiyatın dolayısıyla edebi metnin malzemesi dildir

 Edebi metinde işlenmiş bir dil vardır

 İşlenmişlik aynı zamanda bir özen ve düzenleme gerektirir

 Edebi metinde dil birliklerinin ve metnin kendisinin çağrışımsal boyutu vardır

 Yararı görünür değil; ama yaşamsaldır “insan” için

 Hazza dayalıdır

 Estetik hep en önemli öğedir edebi metin için

İnsana, insani olanı sezdirir; insanı insan yapmak gibi çok önemli bir işleve sahiptir

Özneldir

Özgündür

Değerlidir

Duygu ve hayale dayanır; ama akılla dizgeleştirilir

Kalıcıdır; ama arkeolojik bir kalıcılık değildir bu

Özel bir iletişim aracıdır

Bilinç ve zevk değişimi sağlar

Lezzet ve tat verir edebi metin

Anlam kesinleşmesi hep erteleme halindedir edebi metinde

Çeşitli uyum öğelerinden yararlanır

Söz ve anlam sanatlarından yararlanılır

Dilin ya da sözcüklerin farklı şekilde bağdaştırılmasıyla yeni anlatım olanakları yaratılır

Dile sapmalar yaşatılır

İnsana özgü bir yaratımdır ve amaçlıdır

Dilin tüm olanaklarından yararlanılır

İfade edilemez, denileni ifade ediştir

İnsanın var oluş koşullarıyla mutlaka ilişkilidir

Öğretici bir üslup kullanmaz; ama bilgi de verir

Diğer bilimlere kaynaklık eder

Başkaldırıcıdır

Öznesinden (yaratıcı) ayrı ve bağımsız bir varlıktır Başka bir özne (okur) tarafından da yaratılır ve “estetik değer alanı “ oluşur


Öğretme, Öğrenme Yöntem ve Teknikleri : Takrir, Soru-cevap, beyin fırtınası, problem çözme, inceleme, uygulama

Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç Gereç ve Kaynakça : Ders kitabı, Türkçe Sözlük, Hikâye ve Roman örnekleri

İnsan, var olabilmek için sanat eserleri meydana getirir Edebî eser de bu sebepten doğar

Başlangıçta dinî törenlerde, dans ve müzikle birlikte var olan edebî metinler; bugün şiir, roman, hikâye, piyes gibi eserlerde hayatını sürdürür

Edebî metin; tarihî,sosyal ve psikolojik bir varlık olan insan ve doğa malzemesini kullanarak dille gerçekleştirilen sanat etkinliğidir

Edebî metinler kurmacadır

Anlatmaya ve göstermeye bağlı edebî metinlerde yapı birimleri olay çevresinde oluşur Her birimin kendi içinde teması vardır O da anlamlı bir bütündür Bütün birimler ana tema ve olaya bağlanır Bunlar da olay örgüsünü oluştururOlay örgüsünün en kısa ifadesi metnin temasını verir

Anlatmaya ve göstermeye bağlı edebî metinlerde amaç düzenlenmiş bir olay örgüsünü okuyucuya vererek onda estetik bir yaşantı uyandırmaktır

Coşku ve heyecanı dile getiren metinlerde ise yapıyı oluşturan birimler ses ve anlam kaynaşmasından oluşur Mısra, beyit, dörtlük, bend gibi birimler bir tema etrafında birleşir

Edebî metnin dili yan anlam bakımından zengin kelimelerden oluşur Aynı zamanda kelimeler mecâzlı olarak da kullanılır Böylece eserler anlam zenginliği kazanır

Edebî eserler daha önce yazılmış olan eserlerden yararlanır

Her edebî metinde yazıldığı döneme ait insan başarıları ve ilişkileri vardır